# bia-extension.ttl — ส่วนขยาย BIA เหนือ RiC-O 1.1 (นิยามเนมสเปซ biax: และ bia-rst: ให้เป็นทางการ) # term เหล่านี้ "ถูกใช้" ใน output/*.ttl แต่ไม่มีใน ontology ทางการของ ICA → นิยามไว้ที่นี่ # เพื่อให้ (ก) validator authoritative ตรวจได้ (ข) reasoner รู้ว่ามันสัมพันธ์กับ RiC-O อย่างไร # # เลียนแบบ pattern จาก RiC-O 1.1: # - subtype เหตุการณ์ → owl:Class ; rdfs:subClassOf rico:Event # - record set type ย่อย → owl:NamedIndividual, skos:Concept, rico:RecordSetType (เหมือน ric-rst:Series) @prefix rico: . @prefix ric-rst: . @prefix biax: . @prefix bia-rst: . @prefix owl: . @prefix rdf: . @prefix rdfs: . @prefix xsd: . @prefix skos: . @prefix dcterms: . a owl:Ontology ; rdfs:label "BIA extension to RiC-O 1.1"@en ; rdfs:comment "ส่วนขยายหอจดหมายเหตุพุทธทาส: subtype เหตุการณ์ชีวิต + property provenance + record set type ย่อย"@th ; dcterms:publisher "Buddhadasa Indapanno Archives (BIA)"@en , "หอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ"@th ; dcterms:rightsHolder "Buddhadasa Indapanno Archives (BIA)"@en ; dcterms:license ; owl:versionInfo "1.0.0" ; dcterms:identifier "https://doi.org/10.5281/zenodo.22114132" ; rdfs:seeAlso ; owl:imports . # ── biax: subtype เหตุการณ์สำคัญในชีวิต (subclass ของ rico:Event) ── biax:BirthEvent a owl:Class ; rdfs:subClassOf rico:Event ; rdfs:label "การเกิด"@th , "Birth event"@en ; rdfs:comment "เหตุการณ์กำเนิด"@th , "Birth of a person."@en . biax:OrdinationEvent a owl:Class ; rdfs:subClassOf rico:Event ; rdfs:label "การบวช"@th , "Ordination event"@en ; rdfs:comment "การบรรพชา/อุปสมบท"@th , "Ordination as a novice or bhikkhu."@en . biax:TitleConferralEvent a owl:Class ; rdfs:subClassOf rico:Event ; rdfs:label "การได้รับสมณศักดิ์"@th , "Title conferral event"@en ; rdfs:comment "การได้รับพระราชทานสมณศักดิ์/ตราตั้ง"@th , "Conferral of a royal monastic title (samanasak) or certificate of appointment. Each conferral changes the monk's formal appellation."@en . biax:DeathEvent a owl:Class ; rdfs:subClassOf rico:Event ; rdfs:label "การมรณภาพ"@th , "Death event"@en ; rdfs:comment "เหตุการณ์มรณภาพ"@th , "Death of a person."@en . biax:CremationEvent a owl:Class ; rdfs:subClassOf rico:Event ; rdfs:label "การพระราชทานเพลิงศพ"@th , "Cremation event"@en ; rdfs:comment "พิธีพระราชทานเพลิงศพ"@th , "Royally sponsored cremation ceremony."@en . # ── biax: property provenance (ติดกับ fact ที่สกัด — เกาะ rico:Event/rico:Date) ── biax:confidence a owl:DatatypeProperty ; rdfs:label "confidence"@en , "ค่าความมั่นใจ"@th ; rdfs:comment "ค่าความมั่นใจของ fact ที่สกัดอัตโนมัติ ช่วง 0–1"@th , "Confidence score of an automatically extracted fact, 0-1."@en ; rdfs:range xsd:decimal . biax:needsReview a owl:DatatypeProperty ; rdfs:label "needs review"@en , "ต้องตรวจทาน"@th ; rdfs:comment "true = fact นี้ยังรอผู้เชี่ยวชาญตรวจ"@th , "true = this fact still awaits expert review."@en ; rdfs:range xsd:boolean . # ── bia-rst: record set type ย่อยของ BIA (ขยาย controlled vocab ric-rst:) ── bia-rst:SubSeries a owl:NamedIndividual , skos:Concept , rico:RecordSetType ; rdfs:label "ชุดย่อย"@th , "Sub-series"@en ; skos:broader ric-rst:Series ; rdfs:comment "ระดับชุดเอกสารย่อยใต้ Series"@th , "Aggregation level below Series."@en . bia-rst:SubFile a owl:NamedIndividual , skos:Concept , rico:RecordSetType ; rdfs:label "แฟ้มย่อย"@th , "Sub-file"@en ; skos:broader ric-rst:File ; rdfs:comment "ระดับแฟ้มเอกสารย่อยใต้ File"@th , "Aggregation level below File."@en . # ── biax: วัตถุจดหมายเหตุ (หมวด BIA-OB) — เพิ่ม 05/08/2569 ────────────────────── # เหตุผลที่ต้องมีคลาสของตัวเอง: วัตถุ **ไม่ใช่** rico:RecordResource (ไม่ได้บันทึกข้อมูล) # แต่เป็น rico:Thing → property ที่ domain = Thing (identifier / generalDescription / name) # ใช้ได้ถูกต้อง · ส่วน rico:title ใช้ไม่ได้ (domain = Instantiation/RecordResource/Rule) # จึงใช้ rdfs:label เป็นชื่อวัตถุ · ดู docs/archival-objects.md biax:ArchivalObject a owl:Class ; rdfs:subClassOf rico:Thing ; rdfs:label "วัตถุจดหมายเหตุ"@th , "Archival object"@en ; rdfs:comment "สิ่งของทางกายภาพในคลัง BIA (หมวด BIA-OB) เช่น ของใช้ส่วนตัว เครื่องเขียน ของถวาย — ไม่ใช่เอกสาร/บันทึก จึงไม่จัดเป็น rico:RecordResource"@th , "Physical object in the BIA holdings (series BIA-OB): personal effects, writing tools, offerings. Not a record, hence not a rico:RecordResource."@en . # ── หมวดวัตถุ (ระดับการจัดเรียงของหมวด BIA-OB) — เพิ่ม 25/08/2569 ──────────────── # เหตุที่ต้องมีคลาสของตัวเอง ไม่ใช้ rico:RecordSet: # RecordSet ⊑ RecordResource = "ทรัพยากรที่บรรจุ *บันทึก*" · หมวดของเราบรรจุ **วัตถุ** # ซึ่งไม่ใช่บันทึก (เหตุผลเดียวกับที่ biax:ArchivalObject ไม่ใช่ rico:Record) # ⚠️ ตรวจแล้ว 25/08/2569: `rico:isOrWasIncludedIn` มี **domain = Record ∪ RecordSet** # จึงใช้กับวัตถุไม่ได้ — เส้นที่ถูกคือ `rico:isOrWasPartOf` (domain=Thing range=Thing) # ซึ่ง ICA ประกาศ owl:inverseOf กับ rico:hasOrHadPart ไว้แล้ว (reasoner ได้ทางกลับฟรี) # ที่มา: กราฟเดิมเก็บหมวดเป็น **สตริง** biax:seriesName 1,022 ที่ ไม่มีโหนดหมวดเลย # → คำถาม "หมวดเครื่องเขียนมีอะไรบ้าง" เดินด้วยศัพท์มาตรฐานไม่ได้ # (คง biax:seriesName/seriesCode ไว้ด้วย — sparql_templates.py ใช้อยู่) biax:ArchivalObjectSet a owl:Class ; rdfs:subClassOf rico:Thing ; rdfs:label "หมวดวัตถุจดหมายเหตุ"@th , "Archival object set"@en ; rdfs:comment "กลุ่มการจัดเรียงของวัตถุในคลัง BIA (หมวด BIA-OB.1–7) — ไม่ใช่ rico:RecordSet เพราะสมาชิกเป็นวัตถุ ไม่ใช่บันทึก · สมาชิกผูกด้วย rico:isOrWasPartOf"@th , "Arrangement grouping of archival objects (series BIA-OB.1-7). Not a rico:RecordSet because its members are objects, not records; members attach via rico:isOrWasPartOf."@en . # ความสัมพันธ์ของวัตถุ biax:objectEvidenceOf a owl:ObjectProperty ; rdfs:label "วัตถุพยานของเหตุการณ์"@th , "is object evidence of"@en ; rdfs:comment "วัตถุชิ้นนี้เป็นพยานวัตถุของเหตุการณ์ — ใช้แทน rico:isOrWasSubjectOf ที่ range บังคับเป็น RecordResource"@th , "This object is physical evidence of the event. Used instead of rico:isOrWasSubjectOf, whose domain is restricted to RecordResource."@en ; rdfs:domain biax:ArchivalObject ; rdfs:range rico:Event . biax:inscriptionMentions a owl:ObjectProperty ; rdfs:label "จารึกบนวัตถุกล่าวถึง"@th , "inscription mentions"@en ; rdfs:comment "ข้อความที่ปรากฏบนตัววัตถุ (จารึก/ตรา/ลายมือ) กล่าวถึงบุคคล สถานที่ องค์กร หรือชื่ออื่นของบุคคล"@th , "The text on the object (inscription, stamp, handwriting) mentions a person, place, organisation, or an alternate name of a person."@en ; rdfs:domain biax:ArchivalObject ; rdfs:range rico:Thing . # ⛔ เลิกใช้ 05/08/2569 พร้อม image* ข้างล่าง — ติดธง owl:deprecated 25/08/2569 # เหตุที่ติดธงแทนการลบ: ไฟล์ TTL เก่าที่ commit ไว้ยังอ้างอยู่ ถ้าลบจะไม่ผ่าน # rico_conformance (term ผี) · และไฟล์ ontology ที่เผยแพร่ให้นักวิชาการต้องบอก # ให้ชัดว่าศัพท์ตัวไหนไม่ใช้แล้ว ไม่ใช่ปล่อยให้เขาหาที่ใช้ไม่เจอ biax:thumbnail a owl:ObjectProperty ; rdfs:label "ภาพย่อ"@th , "thumbnail"@en ; owl:deprecated true ; rdfs:comment "เลิกใช้ 05/08/2569 — ขอภาพสดจาก /api/artifact-images/{ref} ด้วยรหัสวัตถุใน rico:identifier แทน"@th , "Deprecated 2026-08-05 - fetch images live from the API using the object identifier instead."@en ; rdfs:domain biax:ArchivalObject . # คุณสมบัติทางกายภาพ/ทะเบียนของวัตถุ (ทั้งหมด domain = biax:ArchivalObject) biax:inscription a owl:DatatypeProperty ; rdfs:label "ข้อความบนวัตถุ"@th , "inscription"@en ; rdfs:comment "ข้อความจารึก/เขียน/ประทับบนตัววัตถุ คัดคำต่อคำ — เป็นหลักฐานของทุกลิงก์ที่ผูกจากวัตถุ"@th , "Verbatim transcription of text inscribed, written or stamped on the object - the evidence behind every link asserted from the object."@en ; rdfs:domain biax:ArchivalObject ; rdfs:range xsd:string . biax:registryTitle a owl:DatatypeProperty ; rdfs:label "ชื่อตามทะเบียน"@th , "registry title"@en ; rdfs:comment "ชื่อดั้งเดิมในทะเบียนวัตถุ (มักซ้ำกันหลายชิ้น เช่น 'แฟ้มใส่เอกสาร') เก็บไว้เทียบกับชื่อที่ขยายให้อ่านรู้เรื่อง"@th , "Original title from the object registry (often shared by many items); kept alongside the expanded human-readable title."@en ; rdfs:domain biax:ArchivalObject ; rdfs:range xsd:string . biax:seriesCode a owl:DatatypeProperty ; rdfs:label "รหัสหมวดย่อย"@th , "series code"@en ; rdfs:domain biax:ArchivalObject ; rdfs:range xsd:string . biax:seriesName a owl:DatatypeProperty ; rdfs:label "ชื่อหมวดย่อย"@th , "series name"@en ; rdfs:domain biax:ArchivalObject ; rdfs:range xsd:string . biax:materials a owl:DatatypeProperty ; rdfs:label "วัสดุและเทคนิค"@th , "materials and technique"@en ; rdfs:domain biax:ArchivalObject ; rdfs:range xsd:string . biax:dimensions a owl:DatatypeProperty ; rdfs:label "ขนาด"@th , "dimensions"@en ; rdfs:domain biax:ArchivalObject ; rdfs:range xsd:string . biax:color a owl:DatatypeProperty ; rdfs:label "สี"@th , "colour"@en ; rdfs:domain biax:ArchivalObject ; rdfs:range xsd:string . biax:sourceObject a owl:DatatypeProperty ; rdfs:label "แหล่งที่มาของวัตถุ"@th , "source of object"@en ; rdfs:comment "สถานที่ที่วัตถุถูกเก็บมาก่อนเข้าคลัง (เช่น 'สวนโมกข์ไชยา')"@th , "Place the object was kept before entering the archive (e.g. Suan Mokkh, Chaiya)."@en ; rdfs:domain biax:ArchivalObject ; rdfs:range xsd:string . biax:receivedYearBE a owl:DatatypeProperty ; rdfs:label "ปีที่รับเข้าคลัง (พ.ศ.)"@th , "year received (BE)"@en ; rdfs:comment "⚠️ เป็นปีที่หอจดหมายเหตุรับมอบ **ไม่ใช่ปีของวัตถุ** (ทะเบียนไม่ระบุปีของวัตถุ 99.7%)"@th , "Year (Buddhist Era) the archive RECEIVED the object - not the year of the object itself, which the registry omits for 99.7 percent of items."@en ; rdfs:domain biax:ArchivalObject ; rdfs:range xsd:gYear . biax:relatedDocumentLegacyRef a owl:DatatypeProperty ; rdfs:label "รหัสเอกสารเกี่ยวเนื่อง (รหัสเดิม)"@th , "related document (legacy ref)"@en ; rdfs:comment "รหัสเดิมของเอกสารลายลักษณ์ที่ทะเบียนวัตถุอ้างถึง — ยังไม่ resolve เป็นโหนดในกราฟ"@th , "Legacy reference code of a related manuscript cited by the object registry - not yet resolved to a graph node."@en ; rdfs:domain biax:ArchivalObject ; rdfs:range xsd:string . biax:linkConfidence a owl:DatatypeProperty ; rdfs:label "ความมั่นใจของการผูก"@th , "link confidence"@en ; rdfs:comment "confirmed = ข้อความบนวัตถุระบุตรงตัว · plausible = สอดคล้องหลักฐานอื่นแต่ยังไม่ยืนยัน"@th , "confirmed = named explicitly by the text on the object; plausible = consistent with other evidence but unverified."@en ; rdfs:domain biax:ArchivalObject ; rdfs:range xsd:string . # ⛔ property รูป ๓ ตัวนี้ **เลิกใช้ 05/08/2569** — builder ไม่เขียนลงกราฟอีก # (URL ของคลังมี ?t=… เปลี่ยนเมื่ออัปโหลดใหม่ → เก็บไว้ = ลิงก์เน่าเงียบ) # หน้าเว็บขอภาพสดจาก /api/artifact-images/{ref} ด้วยรหัสวัตถุใน rico:identifier # ประกาศคงไว้เพื่อให้ไฟล์เก่าที่ยังอ้างอยู่ผ่าน rico_conformance biax:imageThumb a owl:ObjectProperty ; owl:deprecated true ; rdfs:label "ภาพย่อ (thumbnail ~6 KB)"@th , "thumbnail image"@en ; rdfs:comment "เลิกใช้ 05/08/2569 — ขอภาพสดจาก API ด้วยรหัสวัตถุแทน"@th , "Deprecated 2026-08-05 - fetch images live from the API instead."@en ; rdfs:domain biax:ArchivalObject . biax:imageFull a owl:ObjectProperty ; owl:deprecated true ; rdfs:comment "เลิกใช้ 05/08/2569 — ขอภาพสดจาก API ด้วยรหัสวัตถุแทน"@th , "Deprecated 2026-08-05 - fetch images live from the API instead."@en ; rdfs:label "ภาพขนาดดู (preview)"@th , "preview image"@en ; rdfs:domain biax:ArchivalObject . biax:imageCount a owl:DatatypeProperty ; owl:deprecated true ; rdfs:comment "เลิกใช้ 05/08/2569 — จำนวนภาพขอสดจาก API แทน"@th , "Deprecated 2026-08-05 - image count is served live by the API instead."@en ; rdfs:label "จำนวนภาพในคลัง"@th , "image count"@en ; rdfs:domain biax:ArchivalObject ; rdfs:range xsd:integer .